De Nederlandse metaalsector in cijfers:
5.858 erkende leerbedrijven

Per provincie het aantal bedrijven en het aantal per 100.000 inwoners. Inwonertallen zijn van CBS StatLine, tabel 37230ned, stand januari 2026. Landelijk komt het uit op 32,3 erkende metaal-leerbedrijven per 100.000 inwoners.

Noord-Brabant staat bovenaan in absolute aantallen. Reken je om naar inwonertal, dan wisselt de kop van de lijst: Fryslân komt op 53,2 per 100.000 en Overijssel op 52,2, terwijl Utrecht op 20,6 blijft steken en Noord-Holland op 20,8. Een Fries of Overijssels dorp heeft ongeveer tweeënhalf keer zoveel opleidende metaalbedrijven per inwoner als de Randstad.

Zuid-Holland en Noord-Holland huisvesten samen 38,0 procent van de Nederlanders en 25,1 procent van deze bedrijven. Overijssel doet het omgekeerde: 6,6 procent van de bevolking, 10,7 procent van de bedrijven.

De twaalf provincies tellen samen 5.857 bedrijven. Van één bedrijf was de postcode niet naar een provincie te herleiden.

Dit is de vestigingsplaats zoals SBB die registreert, dus het dorp of de stad zelf en niet de hele gemeente.

Hengelo staat boven Rotterdam en Amsterdam. Almelo en Enschede staan er ook in. Drie van de vijftien plaatsen liggen in Twente, drie in de Randstad. Bergeijk, in de Brabantse Kempen, haalt de lijst met 35 bedrijven en staat daarmee boven de stad Groningen.

Rond die plaatsnamen ligt meer. Tel je de veertien Twentse gemeenten bij elkaar, dan komen daar 380 erkende metaal-leerbedrijven uit, 6,5 procent van het landelijke totaal, op 646.293 inwoners: 58,8 per 100.000. Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht tellen er samen 213, op 2.562.935 inwoners: 8,3 per 100.000. Twente heeft dus zeven keer de dichtheid van de vier grote steden. Wie in deze sector zijn werkgebied indeelt op inwonertal, rijdt de verkeerde kant op.

Dit label komt uit ons eigen sorteerwerk en niet uit het register: SBB kent alleen brede opleidingsdossiers. Wij lezen de bedrijfsnaam en de titels van de openstaande leerplaatsen en zoeken daar vaktermen in. Een bedrijf met constructie of lasrobot in naam of leerplaats komt bij lassen terecht, een bedrijf met verspaning, frezen of machinefabriek bij CNC. Blijft er geen vakterm over, dan houdt het bedrijf het label metaal breed.

Plaatwerk komt op 19 uit, en dat betekent niet dat er nog maar 19 plaatwerkers zijn. De opleiding Allround plaatwerker bestaat sinds de herziening van 2022 niet meer als losse zoeknaam; plaatwerkbedrijven staan nu onder productietechniek en krijgen bij ons meestal het label lassen en constructie. Lees die 19 als bedrijven die zichzelf expliciet plaatwerker noemen, niet als de omvang van de branche.

De 49 uitgesloten regels zijn opleidingscentra, universiteitsafdelingen, musea, gemeentelijke diensten, uitzendbureaus en recyclingbedrijven. Ze staan wel in het register op productietechniek, maar het zijn geen metaalwerkgevers. Wij tellen ze in het totaal mee en houden ze apart zichtbaar, zodat de aftrek navolgbaar blijft.

Het aandeel CNC en verspaning binnen het provincietotaal:

In Overijssel is bijna een op de drie erkende metaal-leerbedrijven een verspaner. In Zuid-Holland is dat ongeveer een op de zeven. Op gemeenteniveau loopt het verder uiteen: van de 65 bedrijven in de gemeente Hengelo doen er 26 verspaningswerk, veertig procent, tegen 7 van de 94 in de gemeente Rotterdam.

Dat verschil verdwijnt zodra je alleen naar totalen kijkt. Zuid-Holland heeft in absolute aantallen meer opleidende metaalbedrijven dan Overijssel, maar Overijssel heeft er meer die frezen en draaien. De kaart voor een verspaner is een andere dan de kaart voor een lasser.

Aantal openstaande leerplaatsen per bedrijf op de peildatum:

Samen stonden er 5.377 leerplaatsen open. Bijna zeven op de tien bedrijven hadden er nul. Aan de andere kant hadden 233 bedrijven, vier procent van het totaal, er zes of meer: samen 2.258 plaatsen, 42 procent van alles wat openstond.

Erkenning en actieve werving zijn dus twee verschillende dingen. Een erkenning blijft jaren staan; een openstaande leerplaats is een momentopname van die week. Wie in dit register zoekt naar bedrijven die nu vakmensen aantrekken, kijkt naar de 1.695 met minstens één plaats, niet naar de 5.858.

Op hoeveel van de vijf gebruikte zoektermen een bedrijf gevonden werd:

Ruim de helft komt op precies drie termen binnen. Dat is de kern van de moderne mbo-metaalopleiding: Medewerker productietechniek, Allround medewerker productietechniek en Constructiewerker. De 159 bedrijven die op alle vijf scoren, met verspaning en niveau vier erbij, zijn de breedst opleidende werkplaatsen in het bestand.

Per zoekterm ziet het bereik er zo uit:

De eerste twee dekken bijna het hele bestand, de laatste twee werken als scherp filter.

Drie dingen zijn hier praktisch bruikbaar. Bepaal je werkgebied op vakgebied en niet op inwonertal, want het verspaningscluster ligt in Twente en Zuidoost-Brabant. Behandel een erkenning niet als koopsignaal; een openstaande leerplaats komt daar dichter bij in de buurt. En 5.858 bedrijven zijn te veel om te bellen, dus de zinnige selectie zit in de combinatie van vakgebied, regio en zichtbare activiteit.

Hoe wij zo'n selectie in de praktijk maken staat op onze pagina over leadgeneratie voor metaalbedrijven.

Neem de tabellen gerust over, in een artikel, een presentatie of een rapport. We vragen alleen om een bronvermelding met een link naar deze pagina, zodat je lezers de methode kunnen nalezen.

Vragen over de methode mogen per mail. Journalisten en brancheorganisaties die een uitsplitsing nodig hebben die hier niet staat, krijgen die als hij uit deze dataset te maken is.